Vitamine D is een belangrijke vitamine die we binnenkrijgen via de voeding, met name door vette vis, zoals zalm, te eten. Daarnaast maken we deze vitamine aan in de huid onder invloed van zonlicht. In de afgelopen maanden heeft ons lichaam geen vitamine D aangemaakt, omdat de zon te laag staat en we niet veel buiten zijn geweest – of helemaal ingepakt met sjaal en muts. Ook de in de zomer aangemaakte voorraad raakt uitgeput. We hebben steeds minder vitamine D in ons lichaam en dat kan de oorzaak zijn van een somber gevoel, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. Vitamine D speelt namelijk een rol bij de productie van hormonen in ons lichaam. Sommige van die hormonen beïnvloeden onze gemoedstoestand. Zorg voor voldoende vitamine D: doe de vitamine D test op om te kijken of u extra vitamine D nodig hebt.

Vitamine C om fit te worden

Vitamine C, dat is de vitamine waar de meeste mensen aan denken als ze zich niet lekker voelen. Terecht, want vitamine C is belangrijk voor een goede weerstand. Soms wordt er beweerd dat vitamine C een verkoudheid kan voorkomen. Dat is niet het geval. Verkoudheid treedt niet minder vaak op bij het innemen van een hoge dosis vitamine C, maar de ernst en duur van de verkoudheid lijken wel door vitamine C gunstig te worden beïnvloed. Vitamine C komt veel voor in lentegroente, zoals paprika.

Nieuw op de website: vitaminerijke recepten

Rijk aan vitamine C en D: Zalm met gegrilde lentegroente

Tussen 1992 en 1998 werd een groot Europees onderzoek gedaan  naar kanker en voeding (EPIC). De mensen die deelnamen aan het onderzoek zijn 4 tot 11 jaar gevolgd. Onderzoekers keken specifiek naar een groep mensen die darmkanker kregen en de vitamine D-concentraties in hun lichaam. Er bleek dat mensen met de veel vitamine D bijna veertig procent minder kans hadden om later darmkanker te krijgen dan mensen met de weinig vitamine D.

Rol vitamine D

Op welke manier vitamine D precies de kans op darmkanker vermindert is onduidelijk, wellicht deels door invloed op de calcium-huishouding. Vitamine D is nodig voor de opname van calcium. Een hogere calciuminname vermindert mogelijk de kans op darmkanker. Het lichaam verkrijgt vitamine D voornamelijk door productie via zonlicht in de huid, maar ook voedingsmiddelen zoals vette vis bevatten de vitamine.

Extra vitamine D

Voor een groot deel van de Nederlandse bevolking is de hoeveelheid vitamine D die wordt aangemaakt in de huid door zonlicht en wordt binnengekregen via de voeding niet voldoende. Daarom geeft de Gezondheidsraad het advies aan een groot aantal risicogroepen om extra vitamine D te nemen. Minister Klink liet vorige week middels een brief (link naar de brief) weten het Gezondheidsraadadvies over vitamine D op te volgen en pleit voor meer bekendheid van het advies.

Krijgt u voldoende vitamine D binnen? Doe hier de vitamine D test.

Foliumzuurverrijking

In het rapport ‘Naar een optimaal gebruik van foliumzuur’ geeft de Gezondheidsraad het advies om gericht foliumzuur toe te voegen aan basisvoedingsmiddelen, zoals brood. De minister neemt dit advies niet over, omdat vrouwen met een zwangerschapswens en zwangere vrouwen slechts een klein deel van de bevolking vormen.

Supplement voor vrouw met kinderwens

Daarom is het heel erg belangrijk voor vrouwen die zwanger willen worden om via een supplement voldoende foliumzuur binnen te krijgen. Van vier weken voor de conceptie, tot de 10e week van de zwangerschap heeft een vrouw in ieder geval 400 microgram extra foliumzuur nodig.

Naast foliumzuur verkleinen ook de vitamines B6 en B12, en de mineralen ijzer, kalk en zink de kans op afwijkingen bij het kind en op een vroeggeboorte. Het is dus verstandig om al vóór de zwangerschap voldoende van deze vitamines binnen te krijgen. Het is erg belangrijk om gezond te eten en te zorgen voor afwisseling in de dagelijkse voeding.

Dit is een gezonde basisvoeding voor een vrouw met een kinderwens:

• 2 stuks fruit
• 200 gram groente
• 200 gram aardappelen, rijst, pasta of couscous
• 6 sneetjes brood
• 1,5 plak kaas
• 3 glazen melk of melkproducten
• 100-125 gram vlees/vleeswaren
• 15 gram bak-en braad producten
• 30-35 gram halvarine
• 1,5-2 liter dranken (inclusief melk)

Kinderwensspreekuur

Op verschillende plaatsen in Nederland vindt een kinderwensspreekuur plaats. Tijdens een kinderwensspreekuur wordt informatie en advies geven. Bijvoorbeeld over het stoppen met anticonceptie en over vruchtbaarheid. En over foliumzuur en gezonde voeding. Kinderwensspreekuren zijn bedoeld voor vrouwen én mannen. De gezondheid en leefstijl van beiden is namelijk van invloed op een gezonde zwangerschap. Lees meer over foliumzuur.

Bron

www.zwangerwijzer.nl/kinderwensspreekuur.php

www.voedingscentrum.nl

Foliumzuur, astma en kanker

Uit recent onderzoek blijkt dat langer doorgaan met het slikken, tot aan het einde van de zwangerschap, mogelijk zorgt voor een verhoogde kans op astma bij het kind. Het gaat om een onderzoek van bescheiden omvang. Bovendien blijkt uit ander onderzoek dat voldoende foliumzuur bij kinderen de kans op astma juist verlaagt. Er is dan ook geen reden om het bestaande advies aan te passen.
Iedere dag 800 microgram foliumzuur slikken zou het risico op kanker kunnen verhogen, blijkt uit recent onderzoek uit Noorwegen. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid foliumzuur is voor volwassen mannen en vrouwen (22-50 jaar) 300 microgram per dag.

Foliumzuur komt voor in groene groenten, fruit, volkoren producten en in mindere mate in melk en melkproducten. Uit onderzoek van het RIVM blijkt dat we gemiddeld 120 gram groente en 1 stuk fruit eten. Daardoor krijgen veel Nederlanders niet voldoende foliumzuur binnen via de voeding.
Een laaggedoseerde multivitamine kan een goede aanvulling zijn. De hoeveelheid foliumzuur hierin zorgt niet voor een verhoogd risico op kanker en astma.

Lees hier meer over foliumzuur. Een overzicht van de foliumzuurbehoefte in de verschillende levensfasen is hier te vinden.

Bronnen:

Elizabeth C. Matsui MD, MHS and William Matsui MD. Journal of Allergy and Clinical Immunology – Epub ahead of print (April 2009)

Withow MJ et al. Effect of Supplemental Folic Acid in Pregnancy on Childhood Asthma: A Prospective Birth Cohort Study. Am J Epidemiol. 2009 Oct 30.

Ebbing, M. et al. Cancer Incidence and Mortality After Treatment With Folic Acid and Vitamin B12. Journal of American Medical Association. vo. 301 nr. 19. 2009

Als je gezond en gevarieerd eet krijg je dagelijks voldoende vitamines en mineralen binnen. Maar lang niet alle mensen lukt het dat in de praktijk te brengen. Slechts een derde van de Nederlanders eet dagelijks een vers bereide warme maaltijd, aldus het onderzoek ‘hoe gezond eet Nederland’ van het Vitamine Informatie Bureau. Ondanks een kleine verbetering de afgelopen jaren halen de meeste mensen niet de richtlijn van twee ons groenten en twee stuks fruit. Het gemiddelde ligt op 120 gram groente en één stuk fruit. Uit het zelfde onderzoek blijkt dat slechts 16% van de Nederlanders meent dagelijks voldoende vitamines en mineralen binnen te krijgen.

Supplementen

Vitaminesupplementen kunnen een goede aanvulling zijn als de situatie daarom vraagt. Lukt het (tijdelijk) niet om gezond te eten dan is het gebruik van een supplement het overwegen waard, ook om bijvoorbeeld de weerstand op niveau te brengen. Let op: vitamines zijn nodig voor je weerstand, maar genoeg is genoeg. Leef je gezond en eet je goed en gevarieerd, dan zorgen extra vitamines niet voor extra weerstand.

Algemeen is bekend dat vitamine D voor sterke botten zorgt. Dat deze vitamine ook heel erg belangrijk is voor een goede weerstand is wat minder bekend. Sommige groepen krijgen onvoldoende van deze vitamine binnen, ook al eten ze iedere dag gezond en gevarieerd en komen ze iedere dag in de buitenlucht. Voor hen is het nodig om extra vitamine D te nemen in de vorm van een supplement. Doe hier de vitamine D test om te kijken of je extra vitamine D nodig hebt.

De vijf weerstandvitamines

Vijf vitamines spelen een rol bij de weerstand en beschermen het lichaam tegen bijvoorbeeld verkoudheid en griep.  

5 Tips om de weerstand op peil te houden:

1. Eet gezond, zodat je alle weerstandsvitamines binnenkrijgt
2. Zorg voldoende slaap
3. Beweeg iedere dag minimaal een half uur
4. Ga iedere dag minimaal een kwartier naar buiten
5. Vermijd stress!

Er is een aantal vitamines dat vermoeidheid, een verlaagde irritatiedrempel en emotionele instabiliteit voorkomt. Vitamine B1 bijvoorbeeld, maar ook vitamine B2 en B6 lijken de stemming te kunnen beïnvloeden. Deze B-vitamines komen volop voor in een evenwichtige en gevarieerde voeding. Eet daarom gezond en denk vooral aan volkorenproducten en aan magere vleessoorten, kaas of melkproducten. Lukt het niet om iedere dag gevarieerd te eten? Neem dan een multivitamine ter aanvulling.

Voel je beter met vitamine D

Vitamine D speelt een rol bij de productie van hormonen in ons lichaam. Sommige van die hormonen beïnvloeden onze gemoedstoestand. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat er een verband betstaat tussen een tekort aan vitamine D en depressie. Vitamine D komt in de voeding met name voor in vette vis, halvarine en margarine. Een andere belangrijke bron van vitamine D is zonlicht.

Zonlicht

Wetenschappers zijn het erover eens dat we ons door een gebrek aan licht minder energiek kunnen voelen. Al in de oudheid werd de invloed van seizoenen op het welzijn van de mens onderkend. Tegenwoordig is er veel wetenschappelijke interesse in herfst (en winter) depressie. Het blijkt dat licht verschillende veranderingen in ons lichaam veroorzaakt die van invloed kunnen zijn op onze gemoedstoestand.

‘Het zonnetje in huis’

Ondanks dat de zon minder schijnt in de herfst en de winter is het toch belangrijk om het hele jaar door in ieder geval een kwartier per dag buiten te zijn, met handen en hoofd onbedekt. Dat zorgt ervoor dat in de huid, onder invloed van UV-straling, vitamine D wordt gevormd. U kunt het zonnetje in huis halen, want ook onder de zonnebank maakt de huid vitamine D aan. Af en toe onder de zonnebank kan daarom uw klachten verminderen, overdrijf echter niet met het aanbidden van de hoogtezon. Teveel UV straling kan schadelijk zijn.
 

Wist u dat een groot deel van de bevolking extra vitamine D nodig heeft, ook al eten ze gezond en komen ze voldoende buiten of gaan ze onder de zonnebank?

Wilt u weten of u extra vitamine D nodig hebt?

Doe dan HIER de Vitamine D test

Gemiddeld zitten er op ons hoofd ongeveer 100.000 haren. Daarvan verliezen we er elke dag wel vijftig tot honderd! Het zijn haren die hun levensduur (circa twee jaar) erop hebben zitten en die plaats moeten maken voor nieuw haar. Een beetje haaruitval is dan ook heel gewoon en geen reden voor paniek. Haaruitval kan ook tijdelijk zijn, bijvoorbeeld door seizoensinvloeden of na een bevalling.

Tekort aan voedingsstoffen?

Abnormaal haarverlies kan veel verschillende oorzaken hebben. Er zijn tamelijk onschuldige oorzaken aan te wijzen, maar soms veroorzaakt een ziekte de klachten. Slechte voeding of tekorten aan bepaalde voedingsstoffen kunnen ook een oorzaak van haaruitval zijn. Maar dit komt vrijwel alleen voor in extreme gevallen, zoals anorexia.

Vitamines en cosmetica

In huidcrèmes, shampoo en dergelijke zitten vaak vitamines zoals vitamine A, bètacaroteen, B5, B8 en E. Deze vitamines dragen bij aan gezonde haren en een gezonde huid. De fabrikanten beweren dat de huid of het haar deze vitamines opneemt en dat ze dus plaatselijk inwerken. De huid vormt echter zo’n goede barrière tegen stoffen van buitenaf dat alleen uit zeer hoog gedoseerde medicinale crèmes vitamines het lichaam kunnen binnendringen. Deze crèmes zijn uitsluitend op doktersvoorschrift te krijgen. In de gewone cosmetica zitten te weinig werkzame stoffen om bijzondere effecten te mogen verwachten. De vitamines moeten daarom via de voeding in het lichaam worden opgenomen.

Bronnen:

• Rushton, D.H. (2002). Nutritional factors in hair loss. Clinical and experimental dermatology 27: 396-404.
• www.huidinfo.nl
• www.gezondheid.be

Volgens professor dr. Aalt Bast, hoogleraar humane toxicologie aan de Universiteit Maastricht, is het een misvatting te denken dat als een klein beetje vitamines gezond is, extra veel nog wel beter zal werken. Bast: ‘In de toxicologie geldt niet voor niets de stelregel: de dosering bepaalt de schadelijkheid. Ofwel: zelfs zoiets onschuldigs als water kan in extreme hoeveelheden schadelijk zijn. Achteraf gezien hebben onderzoekers in deze studies toch wel erg makkelijk extreem hoge doseringen gebruikt, zonder eerst de veiligheid van bijvoorbeeld bèta-caroteen in combinatie met roken goed uit te zoeken.’

Toch is het volgens Bast wel begrijpelijk dat onderzoekers indertijd hun heil hebben gezocht in hoge doseringen. ‘Iedereen wilde weten welke stoffen uit groenten en fruit verantwoordelijk waren voor het beschermende effect tegen kanker en hart- en vaatziekten. Door te kiezen voor extreem hoge doseringen dachten onderzoekers sneller een beschermend effect te kunnen vinden. Onderzoek is immers duur en dat geldt zeker voor dit soort interventiestudies waarbij deelnemers jarenlang supplementen krijgen of een placebo. Maar haastige spoed is zelden goed. Hoge doseringen antioxidanten gedurende enkele jaren kunnen natuurlijk een heel ander effect bewerkstelligen dan normale doseringen antioxidanten uit een gebalanceerde voeding van kinds af aan.’

Overigens is de schadelijkheid van hoge doseringen antioxidanten volgens Bast in deze publicatie nog helemaal niet overtuigend aangetoond. Hij verwijst daarbij naar het commentaar in de Lancet (²): ‘De gebruikelijke analysemethode levert – in tegenstelling tot een minder gangbare methode - geen statistisch significant effect op. Bovendien is het negatieve effect eigenlijk terug te voeren op slechts één studie, waarvan het resultaat erg afwijkt. Als je die zou weglaten, blijken de resultaten veel meer met elkaar overeen te komen en zie je zelfs met de minder gangbare methode geen toegenomen sterfte. Voor een definitief antwoord zullen we moeten wachten tot alle studies met antioxidanten op een rij zijn gezet, en niet alleen die naar het effect op kanker van maag, dikke darm, slokdarm, alvleesklier en lever. De onderzoekers zijn daar al mee bezig.’

Dosering antioxidanten uit de 14 studies vergeleken met de maximaal veilige dosis.

• Bèta-caroteen: dosering: 15-50 mg, maximaal veilige dosis: 10 mg
• Vitamine A: dosering: 1,5-15 mg, maximaal veilige dosis: 3 mg
• Vitamine C: dosering: 120-2000 mg, maximaal veilige dosis: 2000 mg
• Vitamine E: dosering: 30-600 mg, maximaal veilige dosis: 300 mg
• Selenium: dosering: 50-228 mcg, maximaal veilige dosis: 200 mcg

Aalt Bast sluit daarom niet uit dat antioxidanten toch een gunstig effect kunnen hebben bij mensen die weinig groenten en fruit eten of bij mensen die een hoog risico op ziekten hebben. Vitamineonderzoek zou zich in de toekomst daarom op dit soort risicogroepen moeten richten in plaats van zoeken naar effecten bij de gehele bevolking. Bast vergelijkt het met onderzoek naar de werkzaamheid van medicijnen: ‘De werking van bloeddrukverlagers is ook aangetoond door te onderzoeken of mensen met een hoge bloeddruk er baat bij hebben. Als je zou kijken of de bloeddruk van de hele bevolking ermee omlaag kan, vind je wellicht geen effect.’

Bronnen:

• ¹. Bjelakovic G, Nikolova D, Simonetti RG, Gluud C. Antioxidant supplements for prevention of gastrointestinal cancers: a systemic review and meta-analysis. Lancet 2004; 364: 1219-28.
• ². Forman D, Altman D. Vitamines to prevent cancer: supplementary problems. Lancet 2004; 364: 1193-94.

Vitamine K komt voor in twee verschillende vormen: vitamine K1 (fylochinon) en vitamine K2 (menachinon). Groene groenten bevatten voornamelijk vitamine K1. Gefermenteerde producten zoals kwark en kaas vitamine K2. Naast voeding is het lichaam zelf ook een bron: in de (dikke) darm wordt vitamine K2 gevormd.

Nieuw onderzoek

Uit onderzoek van de Universiteit van Maastricht blijkt dat vitamine K2 een sleutelrol speelt bij het behoud van sterke botten en gezonde bloedvaten. Hoewel reeds langer bekend was dat vitamine K2 een gunstig effect op botten heeft, is nu ook het achterliggende mechanisme ontdekt. In een onderzoek onder 350 vrouwen na de overgang werd gevonden dat bij inname van een vitamine K2 supplement de botten, juist op kritieke plaatsen zoals de heup, dikker worden en dus minder snel breken terwijl in de placebogroep de botsterkte  afnam met ongeveer 1½ % per jaar. Ook op verkalkte bloedvaten werd een opzienbarend effect gevonden.

Nadat de onderzoekers eerder in een diermodel hadden aangetoond dat vitamine K2 de verkalking van de bloedvaten remt, is nu ook gevonden dat reeds gevormde kalkmassa’s uit de aderen verdwijnen bij inname van hoge doses vitamine K.

Natuurlijke vorm

Tevens werd bewezen dat het natuurlijke vitamine K2 (menaquinon-7) de meest effectieve vorm van vitamine K is. Een gevarieerde voeding bevat weliswaar vitamine K2, maar slechts in kleine hoeveelheden. Deze vitamine komt voor in magere kaas, yoghurt, kwark en andere gefermenteerde producten. Er moet meer onderzoek worden gedaan om duidelijkheid te geven of het nodig is om extra vitamine K2 te nemen. Het Vitamine Informatie Bureau houdt u op de hoogte.

Bronnen:

• MHJ Knapen, LJ Schurgers en C. Vermeer, Vitamin K(2) supplementation improves hip bone geometry and bone strength indices in postmenopausal women, Osteoporosis International 2007 (Ahead of print PMID: 17287908)
• LJ Schurgers, HMH Spronk, BAM Soute, PM Schiffers, JGR Demey en C Vermeer, Regression of warfarin-induced medial elastocalcinosis by high intake of vitamin K in rats, Blood 2007; 109: 2823-2831
• LJ Schurgers, KJ Teunissen, K Hamulyák, MHJ Knapen, H Vik en C Vermeer, Vitamin K-containing dietary supplements: comparison of synthetic vitamin K1 and natto-derived menaquinone-7, Blood 2007; 109 (Ahead of print PMID: 17158229)

Vitamine D en foliumzuur

Bij een onderzoek in Costa Rica (1) toonden de onderzoekers aan dat bijna een derde van de kinderen met astma te weinig vitamine D had. Ook lieten zij zien dat de hoeveelheid vitamine D van invloed is op een bepaald type cellen (de zogenoemde eosinofielen) en op de hoeveelheid IgE antilichamen. Beiden spelen een rol bij allergie en astma. Een ander onderzoek uit de Verenigde Staten (2) liet zien dat ook foliumzuur van invloed is op de hoeveelheid IgE, allergie en een piepende ademhaling. Eerder onderzoek (3) toonde ook het belang van vitaminen A en C bij astma.

Astma en gezonde voeding

Met het slikken van extra vitamine D of foliumzuur is astma nog niet genezen of te voorkomen. Er is meer onderzoek nodig om de rol van deze vitaminen beter te bepalen. ‘Gezonde en gevarieerde voeding is wel heel belangrijk; voor iedereen maar zeker voor mensen met een longziekte’, aldus het Astma Fonds. Het draagt bij aan een goede weerstand, waardoor de kans op ziekte en infecties aan de longen verkleint. En dat is gunstig, want bij een infectie worden de longen gevoeliger voor een astma aanval.

Gezonde voeding, maar ook bewegen en een juiste medische behandeling dragen bij aan het onder controle houden van de ziekte astma. Maar de ziekte is nog steeds ongeneeslijk en niet te voorkomen. Het Astma Fonds financiert onderzoek naar astma en is hierbij helemaal afhankelijk van giften van particulieren en bedrijven.

Bronnen:
1. Serum Vitamin D Levels and Markers of Severity of Childhood Asthma in Costa Rica. John M. Brehm et al.
American Journal of Respiratory Care Medicine Vol 179. pp. 765-771, (May 2009)
Link naar abstract

2. Higher serum folate levels are associated with a lower risk of atopy and wheeze
Elizabeth C. Matsui MD, MHS and William Matsui MD
Journal of Allergy and Clinical Immunology – Epub ahead of print (April 2009)
Link naar abstract

3. Association between antioxidant vitamins and asthma outcomes: Systematic review and meta-analysis Sarah Allen, John Britton and Jo Leonardi-Bee
Thorax – Epub ahead of print (April 2009)
Link naar abstract