Supplementen - Vitamine Informatie Bureau

Voedingssupplementen kunnen eruit zien als geneesmiddelen, maar zijn het niet. Geneesmiddelen zijn geregistreerd volgens de wet op de geneesmiddelenvoorziening en voedingssupplementen vallen onder de Warenwet.

Soorten supplementen en voor wie?

Er zijn verschillende soorten supplementen. Er zijn supplementen waar maar één of twee vitamines in zitten, maar er zijn ook supplementen waarin meerdere vitamines en mineralen zitten, de zogenoemde multivitamines. Welke je moet kiezen hangt af van de persoonlijke omstandigheden.

Voor sommige mensen geldt een advies voor een supplement met maar één vitamine. Dit geldt als aanvulling op een gezond en gevarieerd eetpatroon. Het advies geldt voor vrouwen die zwanger zijn of willen worden (foliumzuur), vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven (vitamine D), baby’s (vitamine K), kinderen (vitamine D), ouderen (vitamine D) en rokers (vitamine C, maar stoppen is natuurlijk beter). Als deze mensen verder gezond zijn en gezond en gevarieerd eten, heeft een supplement met één vitamine de voorkeur.

Daarnaast zijn er ook groepen die extra op hun eetgewoonten moeten letten vanwege een grotere kans op een vitaminetekort. Deze groep zal bijna nooit een tekort ontwikkelen van één bepaalde vitamine, maar altijd van meerdere vitamines. Het heeft de voorkeur om de eetgewoontes aan te passen, maar als dit niet lukt, dan kan gekozen worden voor multivitamine. Groepen die op hun eetgewoonten moeten letten zijn zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven, (top)sporters, lijners, ouderen, tieners, vegetariërs, zieken en medicijngebruikers.

Supplementen zijn in verschillende vormen verkrijgbaar: tabletten, druppels, sprays en kauw- en bruistabletten.

Natuurlijke versus synthetische vitamines

Er bestaan verschillen in de opname van de natuurlijke of synthetische vorm van vitamines. Zo wordt de synthetische vorm van vitamine D, B5, B6, foliumzuur en vitamine B12 beter opgenomen in het lichaam dan de natuurlijke vorm. Daarentegen wordt vitamine E weer beter in de natuurlijke vorm opgenomen in het lichaam. Voor de overige vitamines is er weinig tot geen verschil. Zijn de vitamines eenmaal in het lichaam opgenomen, dan is er geen verschil meer tussen natuurlijke en synthetische vitamines.

In supplementen zitten vaak synthetische vitamines , maar het kunnen ook natuurlijke zijn. De werking is precies hetzelfde, echter er wordt vaker gebruik gemaakt van synthetische vitamines omdat deze zuiverder geproduceerd kunnen worden.

In theorie kunnen synthetische vitamines de natuurlijke volledig vervangen. Maar multivitamines zijn zeker geen vervanging van voedingsmiddelen voor een optimale gezondheid. Groente en fruit bevatten bijvoorbeeld naast vitamines en mineralen een heleboel andere belangrijke stoffen, zoals vezels en allerlei bio-actieve stoffen.

Wat is belangrijk bij multivitamines?

Let bij het kiezen van een multivitaminesupplement op een paar dingen.

• Het product kan maximaal 13 vitamines bevatten. 
• De hoeveelheid van elke vitamine. Dat wil zeggen:
1. niet meer dan één keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voor vitamine A, D en B3 in de vorm van nicotinezuur. In de meeste supplementen zit echter nicotinamide, een vorm van vitamine B3 die een veel hogere bovengrens kent (50x ADH)
2. niet meer dan drie keer de ADH voor vitamine B11 (foliumzuur)
3. niet meer dan vijf keer de ADH voor de overige vitamines
• De hoeveelheid van elk mineraal. Dat wil zeggen maximaal een keer de ADH voor alle mineralen
• Het etiket moet een uiterste consumptiedatum vermelden en die datum mag niet verstreken zijn.

Wetgeving

Nieuwe Europese wetgeving voor supplementen

Tot voor kort gold in ieder land in de EU eigen wetgeving voor supplementen. Sinds kort is er een nieuwe Europese supplementenrichtlijn waaraan uiteindelijk alle supplementen in de hele EU moeten voldoen. We zitten nu in een overgangsfase. In de supplementenrichtlijn is vastgelegd dat 13 vitamines en 15 mineralen in een supplement mogen zitten. De maximumgehaltes worden nog definitief vastgesteld. Voor een groot aantal vitamines en mineralen zijn er al wel maximaal veilige doseringen vastgesteld. Welk deel van zo’n maximum door supplementen geleverd mag worden en welk deel door voeding en verrijkte voedingsmiddelen is nog niet vastgesteld.

Vitamine A en D

Sinds 1994 is een Warenwetregeling Vrijstelling Vitamineprepraten van kracht. Volgens dit besluit zijn de hoeveelheden vitamine A en D aan maxima gebonden. Per dagdosering mag een vitaminesupplement maximaal 1200 microgram vitamine A en 5 microgram vitamine D bevatten. Supplementen voor kinderen tot zeven jaar, voor vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven, mogen maximaal 15 microgram vitamine D bevatten. Als een supplement meer dan 650 microgram vitamine A bevat, dan dient het etiket te vermelden dat het supplement niet geschikt is voor kinderen onder de twee jaar.

De doseringen van andere vitamines dan A en D zijn vrijgelaten maar mogen uiteraard in het supplement niet in schadelijke hoeveelheden voorkomen. Op de verpakking dient duidelijk te worden vermeld dat het product is bedoeld als aanvulling op de voeding met de verplichte aanduidingen ‘voedingssupplement’ en ‘een evenwichtige voeding bevat voldoende vitamines’.

Dosering

Naast deze verplichte aanduidingen hoort op de verpakking een doseringsadvies te staan, dus hoeveel tabletten, dragees, capsules of druppeltjes dagelijks moeten worden ingenomen. Ook het gehalte aan vitamines per product en hoeveel procent dat is van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH), dient op de verpakking of in de bijsluiter te staan. ADH's moeten op het etiket worden vermeld volgens de Europese Richtlijn 90/496/EG.

Aanbevolen Dagelijkse hoeveelheid (ADH)

Op het etiket van voedingssupplementen staat niet de ADH van de Nederlandse Gezondheidsraad. De ADH op de verpakking is een Europese ADH die wettelijk is vastgelegd. Deze ADH houdt geen rekening met geslacht of leeftijd en is dus slechts een indicatie van de hoeveelheid vitamines en mineralen die iemand nodig heeft. Enkele voorbeelden: de ADH voor vitamine C op het etiket bedraagt 60 mg, terwijl de ADH van de Gezondheidsraad voor volwassen 70 mg is. Voor vitamine D is de ADH op het etiket 5 microgram, terwijl de ADH van de Gezondheidsraad voor volwassenen 2,5 microgram is en voor 60-plussers bijvoorbeeld 7,5 microgram. De foliumzuur-ADH op het etiket bedraagt 200 microgram, terwijl de Gezondheidraad een ADH heeft opgesteld van 300 microgram vanaf 14 jaar.

Reclame

Vitaminepreparaten zijn geen geneesmiddelen, maar producten die onder de Warenwet vallen. De reclame voor deze producten is aan regels gebonden en mag niet misleidend zijn. De belangrijkste bepaling hierbij is dat de reclame niet mag suggereren dat vitaminepreparaten ziekten kunnen voorkomen, behandelen of genezen. De Keuringsraad Aanprijzing Gezondheidsproducten heeft een leidraad gepubliceerd waarin gezondheidsclaims staan vermeld die wettelijk zijn toegestaan in Nederland. Klachten over reclames kunnen worden ingediend bij de Reclame Code Commissie. Momenteel is er in de EU wetgeving in de maak die de gezondheidsclaims op vitaminepreparaten regelt. Deze wetgeving zal strenger zijn dan de nu in Nederland geldende wetgeving.

Bronnen:

• Voedingscentrum : www.voedingscentrum.nl
• Keuringsraad Aanprijzing Gezondheidsproducten: www.koagkag.nl
• Reclame Code Commissie: www.reclamecode.nl